GÜNEY KIBRIS PİYASALARI KARIŞTIRDI...

Cihat Kaymas Ekonomist | 20 Mart 2013 | Güncel

İMKB-100 Endeksi haftanın ilk günü açılışta %1.0' e yakın değer kaybederek 82.298 seviyesini görmesinin ardından günü %0.32 artıda 83.378 puandan tamamladı. Geçtiğimiz hafta 82.000-82.500 desteği çalışan endeks, dün de yurt dışı piyasalardaki satıcılı görünüme rağmen bu desteğinde tutunmayı başardı. Günü 83.000 direncinin üzerinde tamamlayarak yükseliş momentumunu koruyan İMKB, dün değer kazanan ender borsalardan biri oldu. Dün birinci seansta da, 326 puan artan İMKB-100 Endeksi 83.705 puandan kapandı.

Geçen hafta Cuma günü piyasalara moral verici mesajlarla başlayan Eurogrup toplantısının Cumartesi günü yapılan bölümünde, Güney Kıbrıs' a yardım paketi görüşüldü. Bu görüşmeden çıkan, piyasaların beklemediği; Güney Kıbrıs mudilerine kesilen vergi cezası, Pazartesi  piyasaların güne panik satışlarla başlamasına neden oldu. Çünkü korku; Güney Kıbrıs kararının Avrupa' da yeni bir uygulama değişikliği olarak, Euro Birliği bankalarına yatırım yapan yatırımcıların da paralarına sirayet edip etmeyeceği idi.

Güney Kıbrıs' a verilecek mali yardım karşılığında ülke bankalarındaki mevduatlardan tek seferlik vergi alınmasının gündeme gelmesi, Euro bölgesi borç krizi endişelerinin tekrar ortaya çıkmasına neden oldu. Avrupa Birliği' nin iflasın eşindeki Kıbrıs Rum kesimine yardım etmek için mevduatlardan yüzde 10' a varan vergi alınması şartı getirmesi, piyasalarda yeni bir kriz dalgası yarattı. Güney Kıbrıs' taki vergi kararının diğer Avrupa ülkelerine yansıma endişesi borsalarda sert hareketlere neden oldu. Euro Bölgesi maliye bakanlarının telekonferans toplantısında Güney Kıbrıs banka mevduatlarına getirilecek vergi konusunda daha esnek olacakları yönündeki haber, piyasalardaki tansiyonu bir miktar düşürdü. Güney Kıbrıs' ta son iki gündür parlamento oylaması erteleniyor ve bankaların kapalı kalması devam ediyor. Son gelen açıklamalar mevduat sahiplerinin üzerindeki yükün azaltılması için başka yollar arandığını şeklinde. Bu kapsamda Rum Yönetimi lideri Anastasiades' in  Angela Merkel ve Putin ile görüşmesi bekleniyor.

Güney Kıbrıs' ın kurtarılması için sunulan mali yardım karşılığında talep edilen şartlar ABD' li yatırımcıların Euro Bölgesi' ndeki borç krizine yönelik belirsizliğin devam ettiği şeklinde algılandı. Tedirginliğin etkisiyle borsaların genelinde değer kayıpları görüldü. Dow Jones Sanayi Endeksi Pazartesi gününü yüzde 0,4 ekside, S&P 500 endeksi yüzde 0,6 düşüşle, Nasdaq Endeksi ise yüzde 0,4 değer kaybıyla kapattı. En çok düşüş yaşayan borsa Rus borsası oldu. Özellikle bankalara gelen satışlarla öne çıktı. Rus yatırımcıların yaklaşık 29 milyon dolarlık parasının Güney Kıbrıs bankalarında olması ülkede sert satışlara neden oldu. Alınan kararlar ile ilgili Putin kendilerinden görüş alınmadığını, paketin profesyonel olmadığını belirtirken, tehlikeli olduğunu da kaydetti. Rusya bugünden itibaren Güney Kıbrıs ile ilişkilerinin gözden geçirileceğini belirtti. Güney Kıbrıs parlamentosu, ekonomik kurtarma paketinin bir parçası olan mevduat vergilerini onayladı. 10 Milyar Euroluk yardım paketi onaylanıncaya kadar bankalar kapalı kalacak ve internet işlemleri de dahil olmak üzere hiçbir bankacılık işlemi yapılmayacak. Euro Bölgesi Maliye Bakanları Güney Kıbrıs' a, acil durum kredilerine ulaşmaları için 5.8 milyar euro bulmalarını söyleyerek, talep edilen rakamda bir değişiklikliğe gitmedi. Ancak yetkililer, küçük tasarrufçuları muaf tutabileceklerinin sinyalini verdi. AB' nin kurtarma karşılığında istediği ve kriz çıkaran miktarsa, 100 Bin Euro' dan az hesabı olanlardan bir defaya mahsus yüzde 6.75, 100 Bin Euro'yu aşan hesaplardan ise yüzde 9.9 vergi kesilmesi. Bununla birlikte Rum Kesimi' nde bankacılık sisteminde düzenlemeye gidilerek, bütçe açığının kapatılması beklenirken, bu operasyon için 17 Milyar Euro gerekiyor. Rum Kesimi söz konusu vergilerden 5.8 Milyar Euro toplamayı, AB' den de 10.5 Milyar Euro almayı hedefliyor. Rusya' dan ise 2.5 Milyar Euro' luk bir destek bekleniyor.Tüm bunlar olurken, Pazartesi günü bankaların ATM' lerinde para kalmadı ve işlem yapılamadı. Elektronik ortamda yapılan işlemler de durduruldu. Bankaların Perşembe gününe kadar kapalı kalacağı duyurulurken, mali çevrelerde, bankaların açılması durumunda yaklaşık 30 Milyar Euro'luk mevduatın çıkış yapabileceği korkusu hakim.